De herfst is begonnen!

Paddenstoelen

Het is herfst – paddenstoelentijd. En dit jaar is er een groot aantal bijzondere berichten in ons land. Boswachters klagen dat paddenstoelen worden meegenomen en er worden zelfs mensen gearresteerd. Dat door het meenemen de hele paddenstoelenstand wordt bedreigd lijkt nogal overdreven. Maar: als je wandelt in het bos wil je ook wat zien. Sneu dus dat iemand al het leuks voor je neus wegplukte. Maar er is ook nog iets anders: wie van ons durft het eigenlijk nog aan om in het bos zo een maaltje paddenstoelen te halen. Er schijnen tal van soorten paddenstoelen behoorlijk op elkaar te lijken en af en toe is er één van die soorten dan toch knap giftig. Durft u?

Kortom: wij zijn een heel eind van de natuur afgedwaald. Eigenlijk zijn we natuurlijk gewoon jaloers. De Polen weten het – en wij niet.

Kastanjes, eikels en beukennootjes - en nog veel meer

Als je dit najaar in het bos loopt dan zul je weer overal kastanjes, eikels en beukennootjes kunnen vinden. De een is wat groter dan de ander, maar het zijn allemaal forse zaden. Stop een kastanje in de grond en – ja, je moet even geduld hebben – je zult een nieuwe kastanjeboom kunnen opkweken. De eikenbomen zijn heel blij met de eekhoorns die heel veel eikels verstoppen, maar een slecht geheugen hebben. Zo worden de zaden verder verspreid.
Er zijn ook andere zaden die in vruchten zitten (bijv. vlierbes en rozenbottel). Die worden door vogels opgegeten. Dat is dus twee vliegen in één klap. De vogels krijgen voedsel binnen en de zaden die in sommige soorten bessen zitten verteren niet en worden elders weer uitgepoept. Zo worden die zaden verspreid.

Ken je nog meer soorten verspreiding? Natuurlijk – denk eens aan de paardenbloem. En nog een hele andere: misschien heb je wel eens van die groen kleefbolletjes aan je jas of trui gehad. Dat zijn ook zaden en die liften dus mee op mensen of dieren die voorbijkomen!
Soms willen zaden die vers zijn niet zo maar ontkiemen. Er moet eerst iets gebeuren. Er moet eerst een koudeperiode geweest zijn (een winter). Pas daarna willen ze gaan groeien. Slim hoor… En het kan nog heel anders: in een land als Australie groeien planten uit zaad dat pas wil ontkiemen als er rook en vuur geweest is. Dus is alles platgebrand? Een reden voor precies die zaden om te ontkiemen!

De bladeren kleuren

In de herfst gaan de bladeren van de bomen kleuren. Herfstkleuren in alle mogelijke tinten rood-oranje-bruin. Hoe komt het dat die bladeren verkleuren? De boom voelt dat het winter gaat worden en gaat de watertoevoer naar het blad verminderen. Het blad verkleurt en valt af.
Een gecompliceerd proces, waar wij een paar weken “zichtbaar” van kunnen genieten. In sommige gebieden van Amerika hebben ze er een aparte naam voor: de Indian Summer. De periode van bladverkleuring en bladval verschilt per jaar. Soms is er een vroege herfst, soms een late.

Voor ons doel is ook nog het volgende van belang: in de herfstperiode is de structuur van een blad heel mooi te zien. Besteed daar aandacht aan. Verzamel bladeren en vergelijk een aantal bladeren met elkaar (aandacht voor bladvorm, bladstructuur (de nerven) etc.).
Ook kunnen bladeren mooi worden gedroogd. Zo kan je er nog langer van genieten. Kijk hiernaast bij de links hoe je bladeren kunt drogen.